5. Een paar feiten: B. Aardlagen

Ik denk dat dit hoofdstuk de prijs krijgt voor de grofste onwaarheden in de brochure "Evolutie of Schepping". We zullen zien hoe de auteurs de feiten tegenspreken, maar vooral zullen we zien hoeveel informatie ze hebben moeten weglaten om hun verklaring ook maar enigszins plausibel te laten lijken.

Opvallend genoeg is op hun samenvatting van het standpunt van evolutie op zichzelf eigenlijk niet veel aan te merken. We zien inderdaad verschillende lagen in de aarde. De onderste lagen zijn het oudste en bevatten de meest primitieve levensvormen. Jongere lagen zijn daar bovenop gevormd en bevatten steeds meer complexe soorten. Dit is allemaal consistent met evolutie en de auteurs van "Evolutie of Schepping" proberen gelukkig niet eens dit te ontkennen.

Maar omdat ze deze feiten niet ontkennen, blijft er van hun "alternatieve verklaring" weinig over dat met de feiten klopt. Als namelijk alle fossielen door een enkele enorme natuurramp zouden zijn neergelegd, dan zou er immers maar één enorm dikke laag zijn, of hoogstens een paar dikke lagen. In plaats daarvan zien we enorme aantallen lagen, in vele diktes en in vele soorten materiaal. Nergens is dat mooier te zien dan in de Grand Canyon, waar een rivier gedurende miljoenen jaren zichzelf door vele lagen heen heeft geslepen.

De kleine diertjes en vissen worden het eerst bedolven.

Maar dat klopt niet. Ook in jonge lagen zien we namelijk kleine diertjes en vissen - alleen zijn dat moderne kleine diertjes en vissen. Maar die zien we dan weer niet in de oudste lagen.

Mensen en dieren vluchten zo goed mogelijk naar hoger gelegen terrein, maar verdrinken en tenslotte worden ook hun lijken bedolven door het zand.

Als de fossielen gesorteerd zouden zijn op basis van hoever een dier weg kon vluchten, dan zouden de fossielen niet boven op elkaar gesorteerd liggen, maar naast elkaar. En zelfs als op wat voor wonderlijke manier de fossielen van hoger op de hellingen bovenop de lager gelegen fossielen zouden schuiven, dan nog vraag je je af waarom Pterosauriërs, vliegende reptielen, altijd in diepere lagen gevonden worden dan zoogdieren die veel langzamer konden lopen.

Maar wat ze echt de das om doet, is wat ze weggelaten hebben. Zo vertellen ze ons niet dat de ordening van simpele levensvormen in de onderste, oudste lagen en complexe levensvormen in de bovenste, jongste lagen gaat niet alleen opgaat voor dieren, maar ook voor planten. De "geweldige natuurramp-theorie" verklaart niet waarom planten met bloemen alleen in de relatief jongere lagen gevonden worden, terwijl bijvoorbeeld varens in veel diepere lagen voorkomen. Dieren kunnen dan misschien vluchten, maar planten toch zeker niet.

Het is al snel duidelijk dat de natuurramp-theorie niet klopt met het beschikbare bewijs. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de andere grote leugen-door-weglating: we weten hoe oud de aardlagen zijn. Daar zal ik het uitgebreid over hebben in het volgende deel: 5 C. Fossielen die door verschillende aardlagen heen steken.


Denk eens echt na!
Wat voor soort ramp kan het geweest zijn die over de hele wereld in één keer fossielen heeft neergelegd - maar dan zo gesorteerd dat het precies klopt met de evolutietheorie? Is zo'n ongelofelijke ramp echt een simpele verklaring?

Is evolutie een geloof?

De brochure "Evolutie of Schepping?" suggereerde het al, en een paar reacties op dit blog beweerden dit ook stellig: evolutie is een geloof. Maar is dit ook zo?

Nee.

Ik begrijp dat dat een nogal onbevredigend antwoord is, zowel voor de mensen die het met me eens zijn als voor hen die het met me oneens zijn, dus zal ik dit antwoord toelichten. Maar voor ik dat doe wil ik zeker weten dat we allemaal weten waar we het over hebben, dat maakt de discussie wat makkelijker.

Het probleem is dat het woord "geloof" zeer uiteenlopende betekenissen kan hebben. Wanneer je zegt, "Ik geloof dat het regent," bedoel je heel iets anders dan wanneer je zegt, "Ik geloof dat God mijn gebeden verhoort." Dus laten we het woordenboek er eens bijhalen:

ge·loof het; o -loven 1 het vertrouwen in de waarheid van iets 2 een vast en innig vertrouwen op God 3 godsdienst

Dat is duidelijk genoeg, denk ik. Het Christendom, bijvoorbeeld, is duidelijk een geloof: het is een godsdienst, het omvat een vast en innig vertrouwen op God, en omvat (onder meer) het vertrouwen dat Jezus is gestorven voor onze zonden. Raak op alle drie de betekenissen.

Goed, we weten nu waar we het over hebben. Hoe zit het dan met evolutie? Evolutie is geen godsdienst. Er is geen heilig boek, geen onaantastbaar dogma, geen priesters, geen profeet, geen ceremonies of rituelen, geen kerk. Ook schrijft evolutie geen leefregels voor. En nee, Darwin was geen profeet en zijn boek is geen dogma. Zoals ik al eerder heb gezegd, zijn zijn ideeën veelvuldig gecorrigeerd en aangevuld. Betekenis 3 valt dus af.

Evolutie is al helemaal geen vast en innig vertrouwen op God. Ik denk dat we het daar allemaal wel over eens kunnen zijn. Betekenis 2 valt dus ook af.

Blijft over betekenis 1. In die zin zou je evolutie misschien een geloof kunnen noemen: evolutie is het vertrouwen in de waarheid van voortplanting met wijzigingen en natuurlijke selectie als het belangrijkste mechanisme achter de verscheidenheid van leven.

Nu ik dus min of meer heb toegegeven dat evolutie toch een soort van geloof is (en ik zal me niet al teveel verbazen als ik daarmee buiten deze context geciteerd ga worden), waarom antwoordde ik aan het begin dan volmondig "Nee"?

Zoals we net gezien hebben, is het geloof in evolutie een heel ander soort geloof dan bijvoorbeeld het geloof in God, zelfs zo verschillend dat het wel heel vreemd is om evolutie een geloof te noemen. Bijvoorbeeld, strikt gesproken, volgens definitie 1, is "het regent nu buiten" ook een "vertrouwen in de waarheid van iets", maar dat ga je toch ook niet een "geloof" noemen? En dan maakt het nog niet eens uit of het echt regent of niet.

Waarom blijven dan toch zoveel mensen volhouden dat evolutie een geloof is? Wanneer mensen de opmerking maken dat evolutie een geloof is, gebeurt dat vaak in een context als, "evolutie is ook een geloof, net als geloof in God, dus wat maakt het dan uit welk geloof je volgt?" De "Evolutie of Schepping" brochure zegt in feite hetzelfde. Kennelijk is dit een manier om hun afwijzing van evolutie te verdedigen, of misschien wel een manier om anderen ervan te overtuigen om dezelfde keuze te maken.

Eigenlijk is dat een rare gedachtegang, als je er eens echt over nadenkt. Doet dat niet hun eigen geloof tekort, door hun geloof in een hogere macht op hetzelfde niveau te plaatsen als het aardse evolutie? En het is ook al geen goed argument om je keuze te verdedigen. Als het toch niet uitmaakt, waarom zou ik dan niet voor God kiezen? Waarom zouden zij dan niet voor evolutie kiezen? Of voor allebei? Of zouden ze het toch zelf niet geloven dat het niet uitmaakt?

5. Een paar feiten: A. Fossielen

Een paar feiten? Dat valt nog te betwijfelen. Oké, er zitten feiten in die kloppen, maar veel kloppen er ook niet - en er zijn nog meer relevante feiten weggelaten. Ook hier zal ik meer tekst nodig hebben voor het rechtzetten van de fouten dan nodig was voor het maken van de fouten, dus zal ik mijn behandeling van secties A t/m D verdelen over meerdere berichten.

Laten we beginnen met sectie A: Fossielen. Ik zal jullie niet teveel vervelen met details over fossielen, want jullie zullen allemaal wel weten dat fossielen overblijfselen zijn van planten of dieren die in de bodem bewaard zijn gebleven.

Verreweg de meeste fossielen die gevonden zijn, zijn van soorten die nu niet meer voorkomen. Kennelijk zijn die inderdaad uitgestorven. Ook hier klopt de brochure. Ook zijn er inderdaad diersoorten die er nu vrijwel hetzelfde uitzien als miljoenen jaren geleden. Ik kan niet uitmaken wat er op het plaatje staat in de online versies van de brochure, maar ik kan er zelf ook wel een paar noemen: degenkrabben, coelacanths, krokodillen, bepaalde haaien en nog zo wel een paar.

Terug naar de brochure. Deze zegt:

Bij de evolutietheorie gelooft men dat de dieren zich in miljoenen jaren steeds verder ontwikkelden.

Hier gaat de brochure de mist in. De evolutietheorie "gelooft" dit niet. Dat dieren zich ontwikkelen is een feit, iets wat je kunt waarnemen. De evolutietheorie probeert te verklaren hoe dat heeft kunnen gebeuren (en tot nu toe met veel succes). Verder bevat het een tweede fout: het zijn niet de dieren zelf die zich ontwikkelen, maar de diersoorten. Klein maar belangrijk verschil.

Als we verder lezen in de brochure, komen we de volgende vraag tegen:

Denk na!
Bij welk geloof past het beste de vondst van fossiele dieren die precies gelijk zijn aan de dieren die nu nog leven?

Allereerst, evolutie is geen geloof. Ik heb onlangs een paar reacties gekregen die dat beweerden, dus ik zal in een volgend bericht dat idee eens aanpakken (update: zie "Is evolutie een geloof?").


Ten tweede, wat bedoelen ze met "precies gelijk"? Zelfs als het uiterlijk weinig tot niets veranderd is (en we vinden altijd kleine verschillen), wie zegt dat deze soorten er van binnen precies hetzelfde zijn? Van de coelacanth, bijvoorbeeld, hadden we alleen fossielen ouder dan 70 miljoen jaar, tot er sinds de jaren dertig verschillende levende exemplaren gevangen werden, die sprekend op de fossielen leken. Toch is het niet dezelfde soort: veel van de fossiele coelacanth waren zoetwatervissen (wat we weten doordat ze gevonden werden in aardlagen die door rivieren zijn afgezet) en de coelacanths die vandaag gevangen worden zijn zeevissen, die op ongeveer 100 meter diep leven. Daarnaast zijn er bijvoorbeeld verschillen in het aantal wervels.


Zo zijn er vele andere manieren waarop dieren uit het verre verleden weliswaar uiterlijk veel gemeen hebben met hun moderne tegenhangers, maar van binnen best behoorlijke verschillen kunnen hebben. Haaien bijvoorbeeld worden door mensen vaak als primitief gezien, maar ze hebben uiterst geavanceerde zintuigen, waarmee ze de kleinste concentraties bloed kunnen ruiken. Haaien kunnen zelfs de zwakke elektrische signalen van het zenuwstelsel van hun prooi detecteren. Hoezo primitief?

Ten slotte, dat er dieren bestaan die er bijna hetzelfde uitzien als dieren die miljoenen jaren geleden leefden, is niet in tegenspraak met evolutie. Wat veel mensen die de evolutie afwijzen niet lijken te begrijpen, is dat evolutie niet een proces is met een vaste richting en een vaste snelheid. In plaats daarvan is het een samenspel tussen genetische wijzigingen, zoals mutaties en kruising, en de omgeving. Als een wijziging gunstig uitpakt in de omgeving waarin een soort leeft, dan blijft deze wijziging bewaard, zo niet, dan zal de wijziging uitsterven. Verreweg de meeste wijzigingen zijn overigens min of meer neutraal (denk aan de kleur van je ogen, bijvoorbeeld). In sommige gevallen kan dat zelfs leiden tot een ontwikkeling die wij als "achteruit" zouden kunnen beschouwen: veel vissen die in grotten leven hebben bijvoorbeeld hun ogen verloren. Voor hun is dat echter gunstig: ze hebben er toch niets aan in het donker, terwijl het veel energie kost om ogen te groeien en te onderhouden.

Wat heeft dit allemaal te maken met soorten die er al miljoenen jaren hetzelfde uitzien? Simpel: hoe beter een dier is aangepast aan zijn omgeving, hoe groter de kans is dat een wijziging ongunstig is in die omgeving. Dus is ook de kans kleiner dat een mutatie gunstig is. Evolutie zal dan dus langzaam verlopen. Dit is precies wat we zien bij soorten die er al lang min of meer hetzelfde uitzien.

Pas als de omgeving verandert, zal evolutie in dit geval weer sneller verlopen. En als de omgeving sneller verandert dan dat een soort zich kan aanpassen, dan zal de soort uitsterven. Dit zijn allemaal voorspellingen van de evolutietheorie en ze zijn allemaal te testen.

Volgende keer ga ik het hebben over evolutie als "geloof", waarna ik verder ga met sectie B van hoofdstuk 5: aardlagen.

4. Wat gaat vanzelf?

Dit is voor mij een ietwat vreemd hoofdstuk, omdat het de zaak van de auteurs van "Evolutie of Schepping" niet echt lijkt te ondersteunen. Ik denk dat ze willen zeggen dat evolutie toch niet zomaar vanzelf gegaan kan zijn, want het kost immers moeite om iets op te bouwen. Toch geven ze aan het eind het juiste antwoord: de energie voor evolutie komt uiteindelijk van de zon. Verbazend, maar ere wie ere toekomt, ze hebben zowaar iets goed.

Jammer alleen dat de auteurs hun juiste antwoord meteen weer teniet doen in hun "Denk na" blokje aan het eind van dit hoofdstuk:

Denk na!
De evolutieleer leert dat in het verleden een klein ééncellig diertje vanzelf ontstond. Uit dat dier ontstond geleidelijk vanzelf de mens. Klopt dit met wat je normaal om je heen ziet?

Evolutietheorie heeft weinig te zeggen over het ontstaan van het allereerste leven. Dit is het terrein van abiogenese, al zit er wel wat overlap tussen abiogenese en evolutie. Hoe het allereerste leven ontstaan is weten we niet precies, maar we weten wel dat het niet zomaar ineens van niets naar eencellig leven gegaan is, zoals dit blokje lijkt te suggereren. Ook dit proces ging waarschijnlijk geleidelijk en de wetenschap maakt behoorlijke vorderingen om te begrijpen hoe het gegaan zou kunnen zijn. Vermoedelijk vonden bijvoorbeeld veel van deze processen plaats in de buurt van vulkanische onderzeese heet-water bronnen, die de energie en de grondstoffen leverden voor de chemische processen.

Ik wil even stil staan bij het woord "vanzelf". Uiteraard wordt je kamer niet vanzelf netjes. Maar hij wordt toch ook niet vanzelf rommelig? Als je je kamer opruimt vlak voor je op vakantie gaat en je komt een paar weken later terug, is hij nog steeds netjes. Pas nadat je weer een paar weken in je kamer geleefd hebt, is het weer een zootje. Tenminste, zo gaat het bij mij meestal. Dat is dus niet "vanzelf"; het wordt een rommeltje omdat je bezig bent in je kamer, omdat je dingen overhoop haalt zonder ze weer terug te leggen.

Wat gaat dan vanzelf? Als ik een ijsblokje in de zon leg, dan zal deze vanzelf smelten. Of is dit niet vanzelf? De zon doet dit toch? Jawel, maar daar zit verder geen intelligentie of bedoeling achter, alleen maar simpele natuurkunde, dus in die zin zou je toch kunnen zeggen dat het vanzelf gaat. Is de zon vanzelf gaan schijnen? Zwaartekracht heeft de zon zover samengeperst dat de temperatuur en druk hoog genoeg werd voor kernfusie, dus in die zin ging dat vanzelf. Zo kun je terug redeneren tot je niet meer precies weet waarom iets zo is. Waarom is er zwaartekracht? Waarom zijn de wetten in het heelal zodanig dat kernfusie mogelijk is? Of zelfs stabiele materie? Is dat "vanzelf" zo gekomen? We weten het niet. Nog niet.

We zijn nu trouwens ver buiten het werkterrein van evolutie beland, in het werkterrein van de kosmologie, maar het is wel relevant voor de discussie over schepping. Hier is namelijk nog ruimte voor mystiek: misschien is alles wel zoals het is omdat een god het zo wilde, wie weet. Al kun je je afvragen of "omdat god het zo wilde" wel een beter antwoord is dan "ik weet het niet, maar we werken eraan". Ook al omdat je niet kunt weten welke god het dan zo wilde. We zijn nu namelijk ook ver buiten het terrein van de Bijbel.

Denk eens echt na!
Als evolutie waar zou zijn, wat verwacht je dan niet te zien, dat je wel om je heen kunt zien? Zou daar een andere verklaring voor kunnen zijn?

3. Soorten wetenschap (2)

In het eerste deel over het "Soorten wetenschap" hoofdstuk, zagen we dat de auteurs van "Evolutie of Schepping" een tweedeling maakten tussen "technische wetenschappen" en "historische wetenschappen". Het werd al snel duidelijk waarom de wetenschap zelf deze tweedeling niet gebruikt: deze tweedeling houdt geen stand als je even wat dieper nadenkt.

Waarom vonden de auteurs van "Evolutie of Schepping" het dan toch zo belangrijk om een heel hoofdstuk te besteden aan deze onzinnige tweedeling?

Laten we eerst de definitie van "historische wetenschap" er weer even bij halen:

Deze probeert te verklaren, hoe in het verleden iets gegaan is. De gebeurtenissen die voorbij zijn, kunnen niet herhaald worden. Het is mogelijk dat over een aantal jaren een gebeurtenis uit het verleden heel anders uitgelegd wordt dan nu. Het hangt er ook van af, vanuit welk standpunt men naar een gebeurtenis uit het verleden kijkt.

Hier laten de auteurs duidelijk doorschemeren dat "historische" wetenschappen minder betrouwbaar zijn dan "technische". Je kunt de experimenten niet herhalen. Een uitleg van een historische gebeurtenis kan veranderen in de loop van de tijd. Tenslotte hangt het af van welk standpunt je kijkt.

Dus "historische wetenschappen" zijn minder betrouwbaar. Pas in het "denk na" blokje aan het eind van het hoofdstuk wordt duidelijk waarom het nodig is om dat vast te stellen:

Denk na!
De evolutietheorie geeft een verklaring over iets dat miljoenen jaren geleden gebeurd zou zijn. Is dat een technische of een historische wetenschap?

De manier waarop deze vraag gesteld is - het is zelfs nauwelijks meer een vraag - geeft duidelijk aan wat de auteurs willen zeggen: evolutietheorie is een historische wetenschap. Ik had al eerder aangegeven dat dit niet helemaal klopt. Evolutie is niet zomaar gestopt, maar gebeurt nog steeds overal om ons heen (vraag ook maar eens aan onderzoekers die zich bezig houden met antibiotica).

Maar zelfs al zou evolutie een "historische wetenschap" zijn, dan nog kun je je afvragen of de kritiek op dit soort wetenschappen wel terecht is. Is het een probleem dat je geen experimenten kunt herhalen? Dat een uitleg kan veranderen? Of dat de uitleg afhangt van je gezichtspunt?

Hé, hadden we dat laatste niet al eens eerder gezien? Jawel, onze gedachten bepalen wat we zien. Ik zei toch dat het terug zou komen? Ik had al uitgelegd dat wetenschap juist probeert te corrigeren voor gezichtspunten en vooroordelen en dat geldt net zo goed voor geschiedenis als voor natuurkunde - of biologie. Dit punt kunnen we hier dus verder overslaan.

De overige twee punten hadden we nog niet besproken, dus laten we beginnen met experimenten. Nee, natuurlijk kunnen we de Tweede Wereldoorlog niet nog een keer afdraaien als een soort van film. We kunnen ook niet stuk voor stuk alle aanleidingen van de oorlog wegnemen om te zien of de oorlog dan nog steeds uitgebroken was, zodat we kunnen zien welke aanleidingen écht cruciaal waren. Dat is misschien jammer, maar het wil uiteraard nog niet zeggen dat we geen enkel idee hebben van wat deze oorzaken waren.

In andere situaties kunnen geschiedkundigen wel degelijk experimenten doen. Wil je weten of een pijl uit een Romeinse Ballista een metalen borstpantser kon doorboren? Bouw er eentje na volgens beschrijvingen en afbeeldingen uit de tijd, met materialen zoals de Romeinen die gebruikten. Maak ook een authentiek borstkuras en vuur daar wat authentieke pijlen op af. Presto, een geschiedkundig experiment dat je kunt herhalen.

Dat brengt ons bij het andere punt van kritiek dat de auteurs van "Evolutie of Schepping" ons mee wilden geven over "historische wetenschappen" (en dus ook evolutie): dat een uitleg nog wel eens wil veranderen. Dit is echter geen nadeel, dit is juist goed. Meer begrip leidt tot nieuwe inzichten. Het zou ook een slechte zaak zijn als we geen fouten mochten herstellen. En dat er fouten gemaakt werden en nog steeds gemaakt worden wil niet zeggen dat we wetenschappen, "historisch" of niet, niet kunnen vertrouwen. Het zijn juist de wetenschappers die de fouten ontdekken en verbeteren. Het zou nog veel slechter zijn als we net deden of we alles perfect wisten.

Overigens is dit geen kenmerk dat uniek is voor "historische wetenschappen". Zelfs in de "technische wetenschappen", waarin men probeert uit te zoeken hoe iets werkt, is er vaak genoeg een nieuwe uitleg gegeven aan een verschijnsel, toen bleek dat de oude niet meer voldeed. Dit is juist de grote kracht van wetenschap: altijd op zoek naar een betere uitleg.

Ook is het veranderen van uitleg geen teken dat je de resultaten van de wetenschap niet kunt vertrouwen. Je kunt er bijvoorbeeld rustig van uit gaan dat Napoleon Bonaparte echt geleefd heeft. Op de punten waar ze wat minder zeker van zijn, zoals bijvoorbeeld hoe Napoleon stierf, zullen de meeste goede wetenschappers dit ook duidelijk aangeven, dus dan weet je dat je wat voorzichtiger moet zijn.

Dus, zelfs al zou evolutie een historische wetenschap zijn, dan nog wil dat niet zeggen dat er geen goede resultaten uit kunnen komen. En binnen de biologie is evolutie te vergelijken met Napoleon binnen de geschiedenis: zo goed als zeker, alleen een paar details zijn nog wat vaag.

Voorlopig heb ik even genoeg van dit hoofdstuk, maar het is best mogelijk dat ik er in latere berichten nog op terug kom, want er is nog wel meer op aan te merken. Misschien dat we het zelfs nog wel even over de Vikingen kunnen hebben.

Denk eens echt na!
Is de Bijbel een historisch of een technisch document?

"Je was er niet bij"

Terwijl ik bezig was uit te leggen waarom het onjuist is om evolutie een historische wetenschap te noemen, en waarom historische wetenschappen niet per definitie onbetrouwbaar zijn, kwam ik deze video tegen:



Een veel gehoord argument tegen evolutie is "je kunt het niet bewijzen, want je was er niet bij". "Evolutie en Schepping" zegt dit nergens expliciet, maar door steeds te herhalen dat evolutie gebeurtenissen uit het verleden beschrijft, lijken de auteurs dit argument wel aan te hangen.

Deze video geeft duidelijk aan waarom je er niet altijd bij hoeft te zijn geweest om vrij zeker te weten wat er gebeurd is.

Ik kan je de andere video's van cdk007 trouwens ook aanbevelen, er zitten een paar heel goede en interessante tussen. En zijn motto, "think about it", sluit goed aan bij dit blog.

Nee, creationisme, ja Darwin

Nog meer tegenstand en nog wel op een ludieke manier. Zie hier een variant op de bekende Nee/Ja stickers voor op de brievenbus:

Zie http://www.neecreationisme-jadarwin.nl/ voor meer info.